LINGUAE VASCONUM PRIMITIAE PDF

Ychasoa samurturic goyti eta veheyti Hango arraynac icituric ebiliren ialguiric. Oracionia Ave maria anderia gracia oroz bethia Ieyncoaren ama virgen verac ordenatuya Ceru eta lur ororen erreguina dignia Beqhatoren aduocata eta confortaria. Eta guero dauguinian ene eryocia Arimaren particeco oren ycigarria Ordu hartan behar baytut eman condu hersia Eguin oroz recebitu neure merexituya. Nihaurc ere vqhen dicit ceynbayt ere amore Bana bantic eztut vqhen prouechuric batere Anhiz pena arima gal hanera eta neuryere Amoretan plazer baten mila dira dolore. Bercegatic hura gabe oro galdu guirade.

Author:Maunris Mikabar
Country:Australia
Language:English (Spanish)
Genre:Politics
Published (Last):22 May 2019
Pages:445
PDF File Size:10.59 Mb
ePub File Size:2.58 Mb
ISBN:916-5-74513-818-8
Downloads:98672
Price:Free* [*Free Regsitration Required]
Uploader:Gajas



Garazi aldekoa zen eta Eihalarren erretore eta Garaziko bikario nagusi izan zen. Garaiko Nafarroako erresumaren historia nahasia bizitzea egokitu zitzaion. Eskura dauden dokumentu urriek Espainiako erregearen aldekoa izan zela diote: an zin egin zion Espainiako erregeari Gonzalo Pizarro kapitainaren aurrean; an Espainiako erregearen zerbitzari leial agertu zen, Garaziko bikario nagusi zelarik.

Dokumentu horien arabera, beaumondar gisa agertzen da eta ez agramondar Frantziako erregearen aldekoa gisa.

Noiz zendu zen ere ez dakigu. Linguae Vasconum Primitiae Euskaldunen hizkuntzaren hastapenak Bordelen argitaratu zuen Etxeparek ean. Oihenarten esanetan, bigarren argitarapen bat ere izan zuen liburuak, baina ez zaigu honen berririk iritsi. Liburuak biltzen dituen gaiak hauek dira: erlijioa, amodio, autobiografia eta hizkuntza.

Hasierako "Doktrina Kristiana"k kristau onak jakin beharreko Elizaren irakaspenak biltzen ditu: nola portatu behar duen kristauak goiz eta arratsetan, hilerrian, sakramendu sainduen aurrean, gurutzearen, Ama Birjinaren eta sainduen aurrean eta zer egin behar duen igandetan.

Ederki laburbiltzen du Etxepareren bertso honek orain arte esandakoa: "Regla ezak egun oroz onsa heure etxia" I, etxia: arima. Garaiko doktrinetan ohi zen bezala, Etxeparek ere ardura handia du kristauen memento mori edo azken orduaz, eta saiatuko da kristaua azken ordu horretarako prestatzen aitormena, damua eta oliadura.

Garai hartan arrakasta handia izatera iritsi ziren "Ars moriendi"en espirituari jarraituz, kristaua, hil ondoren, juzkatua, paradisura igoa edo infernuratua izango da.

Horien jarraian, hamar mandamenduak modu soilean aurkezten zaizkigu. Azkenik, "Iudizio jenerala" poema luzea dator, non adierazten zaigun hil guztiak Josafateko ibarrean bilduko direla mundu akaberan eta azken judizioaren zain geratuko direla "jende oro bat dakion Iosafaten bildurik".

I, Aipatutako poemetan ez dira faltako Erdi Arotik Errenazimendura bitartean oso ezagunak izan ziren hainbat motibu erlijioso: "Stabat Mater dolorosa" Ama Birjinaren oinazea gurutzean iltzatutako semearen oinetan , "Dies Irae" Jainkoaren ira , "Ubi sunt" Non dira? Aita saindu, kardenale, aphez eta prelatuiak. Ama Birjinari "egundano bekhatutan makulatu gabia" I, , bekatarien bitartekariari, eskainitako otoitz batekin amaitzen da "Iudizio jenerala".

Etxepareren "Iudizio jenerala" poema, "Doktrina Kristiana" osoa bezala, garaiko herri xumearen sentiberatasun kristaura egokitzen da: akaberaren irudi eskatologiko ikusgarri eta beldurgarriak ez dira faltako errepertorio horretan, eta Ama Birjinari, Jesusen amari eta guztionari , bekatarien estalpe eta Jainkoaren aurrean bitartekari eta abokatu nagusi denari debozio handiz zuzenduko zaio.

Amodiozko poesiatan, berriz, Etxeparek honako bi amodio hauek bereizten ditu: amodio dibinoa, Andredona Mariari eskainia, eta amodio profanoa, amodio mundutarra.

Bi poema horiek amodio profanorako trantsizio gisa ere hartu ohi dira. Bi poema horietatik lehenak "Amorosen gaztiguya"k bertso ditu, Etxepareren amodiozko poemarik luzeena da inondik ere, eta ondoren datozen amodiozko poemen aurrean halako eredugarritasun bat edo ezarri nahi luke.

Azken batean, hauxe da poemaren mezua: Andredona Mariari eskainitako ez beste amodio afan guztiak hutsalak dira. Horretan ere, Etxepare XV. Andredona Maria da amodio garbi eta leiala ziurtatzen duen "emakume" bakarra. II, "Emazten fabore" poeman, emakumeen kontra gaizki esaka dabiltzanen aurka altxatzen du ahotsa Etxeparek. Evaren bekatuak sekulako zama bota zuen Erdi Aroko emakumearen gainean, eta Ama Birjinaren eragin aringarria bitarteko ere, berandu arte iraun zuen emakumeenganako errezeloa.

Eztabaida horrek ez zuen amaierarik izan XVI. Etxepareren "Emazten fabore" poema bete-betean sartzen da emakumeen "querelle" horretan, eta berak emazteen emakumeen aldeko jarrera hartuko du.

Etxeparek poemaren lehen bertsoetatik utziko du garbi honako arrazoi hau: gizonen erruagatik ez balitz, emakumeek ez lukete faltarik "gizonek utzi balitzate, elaidite faltarik" III, 2. Emazten alde egiteko Etxeparek erabiltzen dituen arrazoiak Espainian zein Frantzian gertatutako eztabaidetan usu erabilitako arrazoi berberak dira. Emaztearen balioen artean amatasunarena da lehenengoa; haurrak hazi eta heztea. Gizonaren zerbitzari eta bertutetsu izatea dira hurrenak: " Poemak aurrera egin ahala, emakumearen aldeko kartsutasuna areagotuz joango da plazeraren gaineraino: " Parabizuian nahi enuke emazterik ezpaliz" III, Maitasun-kode berri horrek XVII.

Eta Etxeparerengan ere eragina du maitasun-kode horrek, ez beti bete-betean, nahiz eta badiren bost bat poema eroso beteko luketenak kode horren arauekin, hala nola, "Amorosen sekretuki dena", "Amorosen partitzia", "Amoros jelosia", "Amorez errekeritzia" eta "Amore gogorraren despita".

Ez da faltako poema horietan begi ederren bidez maitalearen bihotza zauritu duen emakumerik. Emakumearen begiak maitearen bihotza zauritzen duten geziak dira. Eta maiteminaren bihotza zauritu ondoren, bertan hartuko du ostatu maitasunak. Harrezkero, maitalea ez da izango bere buruaren jabe, gatibu da. Oinazealdi bilakatu zaio bizitza, mingarriagoa batzuetan, leunagoa bestetan, maiteak eskainiko dion begirada, izan beroa edo sutsua, edo izan hotza edo izoztua.

Galaitasun eta finezia gutxikoak dira "Ezkonduien koplak" poeman erabiltzen diren irudiak: gizonak alor landu eta ongarrituan ereiten du bere hazia emaztearen baitan "Berzerena har dazanak beretako amore Ez dago dudarik herri xehearen errealismo zakarrari erantzuten dieten arrazoiak direla horiek, arrazoi lauak eta zeharo arruntak.

Egun kritikarien artean adostasun handia dago Etxepareren poesiaren didaktismoaz jarduterakoan. Hura baita gure lehia guztien kartsutasuna merezi duen maitale bakarra, sortzez garbia denez. Beti izango da Ama Birjina bekatarien estalpe, beti izango da Haren irudia amatiar eta bihotzeko. Alde batera utzita "Emazten fabore" poema III , trantsiziokoa bera ere, hurrengo zortzi poemak IV-XI maitasunaren inguruko beste hainbat egoera fiktizioren erakusgarri dira.

Poema horien helburu nagusia maitasun profanoak sortzen dituen arriskuetatik gordetzeko irakasbidea litzateke: sormenaren bitartez irudikatutako egoeretatik ikasi beharko du kristauak maitakeriaren arriskuak nolakoak diren.

Amodio gortesauaren konbentzioak ederki ezagututa ere, Etxeparek ez zuen inoiz dudarik izan kortesiaren galaitasun joko hori guztia bekaturako aitzakia besterik ez zela. Eta "Emazten fabore"ko lehen bertsoetan esan bezala, gizonezkoen berriketa merke hori ez dela emakumeak engainatzeko aitzakia baino: " Beraz, gorago esan dugun bezala, Ama Birjina da, sortzez garbia denez, maitale izatea mereziko lukeen emakume bakarra.

Ez dakigu zein motatako salaketez ari den poeta, ezta ere zein arrazoirengatik hartu zuten preso. Etxepare Gaztelako erregearen aldeko agertu izanaren ondorioak pairatzen ari ote zen galdetu ohi da ikertzaileen artean. Baina ezer gutxi dakigu aferaz, ez baitu gehiagorik kontatzen poema autobiografikoak. Poema autobiografikoa baino, gerora terminoak izan duen esanahia kontuan hartuz, Etxeparek hain maiz darabilen didaktismoaren baliabidearen beste adibide baten aurrean geundeke hemen.

Maitasunezko poesietan ere honela agertzen zuen bere burua: "Nihaur ere ebili niz anhitzetan erhorik. Hitako Artziprestearen Juan Ruizen "E yo, porque yo omne, como otro, pecador" zioen hartan bezala, Etxepareren "ni" indibuala eta unibertsala izaera berekoak dira.

Azken batean, Etxeparek bizi izan duen drama pertsonala gizakiaren bizitza irudikatzen duen drama eternoaren irakasbide da: etsaien maltzurkeria, jainkoen gaztigua, presondegia infernua , eta abar.

Euskara, inprimatzearen laguntzaz, beste hizkuntzen plazara aterako da. Frantzia, Italia edo Espainiako hizkuntzek bezala, gureak ere burua altxatzen du latinaren gainetik, Errenazimenduaren espiritu baikorrari jarraiki.

INTERNAL COMBUSTION ENGINES BY R.K.RAJPUT PDF

Bernat Dechepare

Liguae 2 May Printed almost a century later than the Gutenberg Bible, this collection of religious, autobiographical, and amorous poetry opened the doors of printing houses to a language that some thought was not writable. Other deemed it impossible to write in Basque now they have proof that they were mistaken. This is a faithful photographic reproduction of a two-dimensional, public domain work of art. From Wikipedia, the free encyclopedia. Description Bertze — linguae vasconum primitiae cropped.

PASTEURIZACION DE LA LECHE PDF

Bernard Etxepare

He himself used Dechepare. Life[ edit ] Very little is known about his life. He was born c. His birthplace is the Etxeparia farmhouse in Bussunarits-Sarrasquette , [3] and he spent the majority of his life in the valleys of Cize, working as rector in Saint-Michel at the church of Saint-Michel-le-Vieux and vicar in Saint-Jean-Pied-de-Port.

Related Articles